Zawały występują częściej wczesnym rankiem, co może być spowodowane większą skłonnością do zlepiania się płytek krwi o tej porze.

Co to jest zawał?

To jedna z najbardziej dramatycznych postaci choroby wieńcowej, która charakteryzuje się niedostatecznym ukrwieniem i tym samym niewystarczającym zaopatrzeniem serca w tlen. W większości przypadków (ok. 80%) spowodowany jest on znaczącym zwężeniem, a czasem – zamknięciem światła tętnic wieńcowych, odżywiających serce. W krajach wysoko rozwiniętych choroba ta stanowi jedną z najczęstszych przyczyn zgonów.

Płeć zawału

Wiadomo, że kobiety rzadziej niż mężczyźni zapadają na chorobę wieńcową. Ma to związek z ochronnym działaniem estrogenów na organizm kobiet. Większość z nich zawał serca dotyka w wieku pomenopauzalnym. Pierwszy występuje bowiem ok. 20 lat później niż u mężczyzn, ale za to ryzyko zgonu u kobiet jest wyższe. Objawy zawału nie są również tak typowe, jak u mężczyzn (tzw. triada: ból za mostkiem, duszność i ból lub drętwienie lewej ręki) i dlatego panie często je bagatelizują.

Mężczyźni z kolei bardziej precyzyjnie opisują swoje dolegliwości, takie jak: uczucie ciężaru czy rozpierania w środkowej części mostka. Kobiety są mniej dokładne. Ich bóle nie mają charakteru gniecenia czy silnego ucisku, czasem np. pojawia się ból w dole przełyku, który można pomylić ze zgagą. U kobiet też występuje częściej tzw. niemy czyli bezbólowy zawał serca.

Czynniki ryzyka

Jest ich bardzo wiele, według niektórych nawet 250. Najważniejsze z nich to: płeć męska, wiek, czynniki genetyczne, cukrzyca, ale także: palenie papierosów, podwyższony poziom cholesterolu i innych tłuszczów we krwi, nadciśnienie tętnicze, otyłość, mała aktywność fizyczna, stres, nadmierne spożywanie cukru oraz skłonności dziedziczne. Dla pań swoisty czynnik ryzyka stanowi menopauza.

Czy to już zawał?

Mówimy o nim, gdy wystąpią 2 z 3 poniższych objawów

© ból w klatce piersiowej o wieńcowym charakterze;

© typowe zmiany w EKG;

© zwiększenie aktywności enzymu CPK.

Pamiętajmy jednak, że u pań, inaczej niż u mężczyzn wyglądają zapisy EKG, a fałszywy wynik dodatni testu wysiłkowego może być wynikiem zaburzeń gospodarki wodno- elektrolitowej, zależnej od faz cyklu miesięcznego kobiety.

Zanim przyjedzie lekarz

W ciągu pierwszych 2 godzin od początku zawałowego bólu występuje około 50% wszystkich zawałowych zgonów. O tym, czy pacjent przeżyje zawał i jak duże poczyni on w sercu spustoszenia, decyduje czas, jaki upłynie między początkiem bólu a rozpoczęciem specjalistycznego leczenia.

Wzywając pomoc, powinniśmy podać dyspozytorowi pogotowia jak konkretne dane. Należy pamiętać o przebytym już zawale, rozpoznanej chorobie wieńcowej, nadciśnieniu tętniczym, cukrzycy, długoletnim paleniu tytoniu, podwyższonym poziomie cholesterolu. Trzeba opisać czas trwania bólu i jego charakter.

Możemy uratować życie!

Jeśli podejrzewamy, że mamy do czynienia z ostrym zawałem, ważne jest natychmiastowe podjęcie działania: Jak najszybciej wzywamy fachową pomoc (niezależnie od stanu chorego)!

Podajemy choremu jedną tabletkę kwasu acetylosalicylowego (np. w formie Aspiryny lub Acardu). Wcześnie podany lek zwiększa szanse na przeżycie. Czekając na karetkę, mierzymy choremu ciśnienie. Jeżeli jest ono niskie, nie podaje się nitrogliceryny. Osobom z nadciśnieniem tętniczym nitroglicerynę można podać bez obaw.

Wiedza ratująca komuś życie jest najważniejszą wiedzą! Także i my możemy się znaleźć w sytuacji, w której od nas właśnie będzie zależało czyjeś życie!

Po objawach go poznacie!

Pęknięcie blaszki miażdżycowej to najczęściej wynik rozwijającej się miażdżycy. Prowokować zawał może duży wysiłek fizyczny, stres lub przebyty uraz.

Typowe są:

Ból w klatce piersiowej, najczęściej zamostkowy, duszność, pocenie się, uczucie lęku, nudności.

Ból

Może promieniować do żuchwy, pleców, barków, nadbrzusza, trwający nie krócej niż 20 minut, a często kilka lub kilkanaście godzin.

Objawy nietypowe

Około 1/4 zawałów daje niewielkie dolegliwości lub przebiega bezbólowo.

Najczęściej ma to miejsce u cukrzyków, gdyż mają oni obniżony próg odczuwania bólu.

Sygnały zawału u pań

– duszności,

– ból barków, karku lub okolic krtani, w nadbrzuszu, odbijanie, wymioty lub nudności,

– nierówne bicie serca połączone z bladością,

– mrowienie lub pieczenie w okolicy serca.

Pamiętaj! U kobiet występuje częściej bezbólowy zawał serca.

Joanna Kulawik