Odporność systemu immunologicznego

Jesteśmy otoczeni przez miliony groźnych dla zdrowia drobnoustrojów, takich jak: bakterie, wirusy, grzyby czy pierwotniaki. Ratuje nas przed nimi system odpornościowy.

Układ precyzyjny jak w zegarku

To precyzyjnie działający układ, dzięki któremu organizm potrafi się bronić przeciwko wrogom zewnętrznym, jak i tym, znajdującym się wewnątrz ciała (komórki obumarłe lub komórki rakowe). Jest to jeden z najważniejszych układów, decyduje bowiem o naszym zdrowiu.

Funkcjonowaniem układu odpornościowego oraz zagadnieniami odporności zajmuje się dział medycyny zwany immunologią. Termin pochodzi od łacińskich słów: immunis – wolny od obciążeń, odporny oraz logos – nauka. Najbardziej znanym i najskuteczniejszym zastosowaniem immunologii, służącym ludzkiemu zdrowiu, są szczepienia, zastosowane po raz pierwszy już ponad 200 lat temu (wirus ospy krowiej – Edward Jenner).

Drugi mózg

Część naukowców uważa, że układ odpornościowy można uznać za drugi mózg, ponieważ posiada on komórki pamięci (długo żyjące limfocyty) o zdolności zapamiętywania i tym samym rozpoznawania obcych antygenów, z którymi organizm człowieka spotkał się w czasie swojego życia. Ponowny kontakt ze znanym już organizmowi wrogiem wywołuje szybką (swoistą) odpowiedź immunologiczną, przez co może on skutecznie walczyć z zakażeniami.

Dziedziczona i nabyta

Skóra i jej kwaśny odczyn, komórki wyściełające układ oddechowy, pokarmowy oraz moczowo- płciowy stanowią pierwszą linię obrony organizmu i uniemożliwiają wniknięcie drobnoustrojów do jego wnętrza.

Odporność na choroby można jednak nabyć poprzez kontakt z infekcją lub dzięki szczepieniu. W wyniku przebycia choroby zakaźnej nabywamy odporności nabytej czynnej. Czas jej trwania zależy od rodzaju choroby i może wynosić od kilku tygodni, w przypadku np. grypy, do kilku lat, gdy dotyczy odry, duru brzusznego, czy ospy.

Przykładem odporności nabytej biernej jest ta, którą uzyskujemy dzięki szczepieniom ochronnym.

Stres osłabia odporność

Jego wpływ na organizm zależy od tego, czy trwa on krótko (np. egzaminy) czy ma charakter przewlekły (np. długotrwała choroba bliskiej osoby, rozwód, śmierć partnera) oraz od wyuczonej zdolności danej osoby do interpretacji danego wydarzenia jako stresującego bądź nie i tym samym pobudzenia lub nie systemu reagowania na stres.

Zdaniem amerykańskich naukowców także depresja w znaczący sposób obniża zdolność organizmu do walki z innymi groźnymi chorobami. Pamiętajmy o tym zwłaszcza zimą, kiedy brak światła wpędza nas w pesymistyczne nastroje. Osoby cierpiące na depresję mają mniej aktywne limfocyty, co oznacza niższą odporność na czynniki zewnętrzne, takie jak: wirusy, bakterie, a może nawet nowotwory.

Tai chi - sposób na podniesienie odporności?

Zauważono, że po czterech miesiącach ćwiczeń tai chi, czyli popularnej techniki medytacji w ruchu, o 50 procent podwyższył się poziom odporności na wirusa półpaśca (choroby wywołanej przez wirusa ospy wietrznej) w grupie starszych osób. Przyszłość pokaże, czy jest to droga do podniesienia odporności organizmu także względem innych chorób zakaźnych.

Pamiętajmy – bez prawidłowo działającego układu odpornościowego nie moglibyśmy żyć. Najgroźniejszymi chorobami XXI wieku są więc te, które znacząco osłabiają lub całkowicie niszczą nasz układ obronny, takie jak: nowotwory czy AIDS, czyli zespół nabytego braku odporności. Walka z nimi to wyzwanie dla naukowców i nadzieja dla chorych.

By utrzymać odporność ustroju, należy:

☺ stosować dietę z przewagą jarzyn i owoców nad skrobią i mięsem;

☺ ubierać się nie za lekko, ale się też nie przegrzewać;

☺ hartować się – np. przez spacerowanie przy różnej pogodzie i kąpiele w wodzie o różnej temperaturze;

☺ systematycznie uprawiać sport;

☺ dbać o higienę, w tym ograniczać stres;

☺ odpowiednio długo sypiać,

☺ nawilżać pomieszczenia ogrzewane kaloryferami;

☺ stosować terapie zwiększające odporność: sauna, leczenie światłem, probiotyki, preparaty witaminowe.

Joanna Kulawik